Wprowadzenie
Wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą w Polsce, niezależnie od wielkości, branży czy formy organizacyjnej, podlegają obowiązkom wynikającym z przepisów z zakresu ochrony środowiska. Zakres tych obowiązków może być różny – od podstawowej ewidencji odpadów, przez raportowanie emisji, aż po konieczność uzyskania decyzji i pozwoleń środowiskowych.
Właśnie dlatego audyt środowiskowy staje się kluczowym narzędziem oceny zgodności działalności z przepisami prawa oraz minimalizacji ryzyka kar administracyjnych.
1.Czym jest audyt środowiskowy?
Audyt środowiskowy to kompleksowa analiza działalności firmy pod kątem zgodności z przepisami ochrony środowiska.
Obejmuje on m.in.:
- identyfikację obowiązków prawnych,
- ocenę emisji do powietrza, wody i gleby,
- analizę gospodarki odpadami,
- weryfikację pozwoleń środowiskowych,
- sprawdzenie raportowania do instytucji państwowych.
Celem audytu jest ustalenie czy firma działa zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wskazanie ewentualnych niezgodności.
2. Kogo dotyczy audyt środowiskowy?
Audyt środowiskowy dotyczy wszystkich podmiotów prowadzących działalność, która może w jakikolwiek sposób oddziaływać na środowisko. W praktyce oznacza to, że obowiązki środowiskowe nie dotyczą wyłącznie dużego przemysłu, ale również wielu małych i średnich firm.
Najczęściej audyt obejmuje firmy, które:
- prowadzą produkcję,
- zużywają duże ilości energii, wody lub paliw,
- emitują pyły, gazy lub ścieki,
- posiadają instalacje technologiczne.
Dotyczy to m.in. branż: metalowej, chemicznej, drzewnej, spożywczej czy recyklingowej, ale nie tylko.
Audyt środowiskowy dotyczy także podmiotów:
- planujących nowe inwestycje,
- przygotowujących się do uzyskania decyzji środowiskowej,
- realizujących rozbudowę zakładów lub instalacji.
W tym przypadku audyt pełni funkcję oceny ryzyka i zgodności planowanej inwestycji z przepisami.
3. Jak wygląda audyt środowiskowy?
Audyt środowiskowy to uporządkowany proces oceny zgodności działalności firmy z obowiązującymi przepisami ochrony środowiska. W praktyce ma on formę analizy dokumentacyjnej oraz kontroli operacyjnej prowadzonej w firmie.
Na początku audytu określa się:
- profil działalności firmy,
- procesy technologiczne,
- wykorzystywane surowce i media (energia, woda, paliwa),
- potencjalne źródła oddziaływania na środowisko.
Celem tego etapu jest ustalenie, jakie obowiązki środowiskowe mogą dotyczyć podmiotu.
Następnym etapem jest identyfikacja obowiązków wynikających z przepisów,w szczególności w zakresie:
- gospodarki odpadami (BDO),
- emisji do powietrza (KOBiZE),
- gospodarki wodno-ściekowej (Prawo wodne),
- wymaganych pozwoleń i decyzji administracyjnych,
- sprawozdawczości środowiskowej.
Sprawdzane są m.in. pozwolenia środowiskowe, ewidencja odpadów, karty przekazania odpadów (KPO), raporty KOBiZE, decyzje administracyjne, umowy z odbiorcami odpadów i usług środowiskowych.
Końcowym etapem audytu jest:
- wskazanie niezgodności z przepisami,
- ocena ryzyka środowiskowego,
- określenie obowiązków do spełnienia,
- rekomendacje działań naprawczych.
4. Najczęstsze niezgodności wykrywane w audytach
Audyt środowiskowy bardzo często ujawnia:
- brak rejestracji w BDO,
- błędną klasyfikację odpadów,
- brak zgłoszeń emisji do KOBiZE,
- brak sprawozdań emisyjnych do Urzędu Marszałkowskiego,
- brak wymaganych pozwoleń,
- nieprawidłowe magazynowanie odpadów,
- brak aktualizacji decyzji środowiskowych.
5.Dlaczego warto wykonać audyt środowiskowy?
Audyt pozwala:
- uniknąć kar finansowych,
- uporządkować dokumentację środowiskową,
- przygotować firmę do kontroli WIOŚ,
- zmniejszyć ryzyko administracyjne,
- zoptymalizować koszty środowiskowe.
W wielu przypadkach audyt ujawnia obowiązki, o których przedsiębiorca nie miał świadomości.
Podsumowanie
Wymagania środowiskowe w Polsce są rozbudowane i dynamicznie się zmieniają. Nawet małe i średnie firmy podlegają obowiązkom w zakresie odpadów, emisji czy gospodarki wodnej. Regularny audyt środowiskowy pozwala utrzymać zgodność z prawem i uniknąć kosztownych konsekwencji administracyjnych.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 Nr 62 poz. 627 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21 z późn. zm.)
- Rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2019 poz. 1839 z późn. zm.)
- Rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz.U.2020 poz. 1742 z późn. zm.)
